Các loại đất nông nghiệp ở Đắk Nông — Lâm Đồng
Mình kể bạn nghe chuyện đi xem đất của mình. Có đợt mình đi xem mười lô đất nông nghiệp ở Đắk Nông — Lâm Đồng, hết chín lô sổ ghi ký hiệu khác nhau, chủ thì lô nào cũng bảo đất mình là đất rẫy trồng được mọi thứ. Mình về lật từng trích lục ra đối chiếu mới hiểu vì sao giá chênh nhau nhiều tới vậy, dù hai lô nằm cách nhau có một con suối. Bạn đọc kỹ phần này trước khi so giá giữa các tin, vì cùng một diện tích mà khác loại đất trên sổ thì giá trị và hướng khai thác khác hẳn.
Phổ biến nhất ở Đắk Nông — Lâm Đồng là đất trồng cây lâu năm, ký hiệu CLN trên sổ. Đây là loại đất trồng vườn hỗn hợp, cà phê Robusta, sầu riêng, hồ tiêu, khung thời hạn giao đất thường là năm mươi năm và được gia hạn khi hết hạn nếu bạn sử dụng đúng mục đích. Đa số vườn đang cho thu ở khu vực này nằm trên đất CLN, sổ ghi rõ diện tích, hình thể thửa và đường đi. Khi xem tin, bạn để ý mục pháp lý của từng tin, sàn ghi rõ lô nào là sổ CLN để bạn khỏi phải gọi hỏi lại từ đầu.
Nhóm thứ hai là đất trồng cây hàng năm, bà con hay gọi chung là đất rẫy màu. Trên sổ nhóm này thường mang ký hiệu đất hàng năm, phù hợp trồng màu ngắn ngày, chăn thả hoặc cải tạo dần sang vườn cây lâu năm nếu tầng đất và nguồn nước cho phép. Giá nhóm này thường mềm hơn đất có vườn đang cho thu cùng khu vực, nhưng bạn phải tính thêm chi phí cải tạo, giống cây và ít nhất vài năm chăm sóc chưa có thu. Mẹo của mình là lấy giá của lô đất trống trừ đi chi phí cải tạo ước tính, rồi mới so với giá lô vườn đang thu, đừng so giá gốc với nhau.
Nhóm thứ ba là đất có một phần thổ cư, ký hiệu ONT ở nông thôn hoặc ODT ở đô thị trên sổ. Ở Đắk Nông — Lâm Đồng, những lô rẫy ven khu dân cư thỉnh thoảng có kèm vài chục tới vài trăm mét thổ cư, giá nhỉnh hơn hẳn vì bạn làm được nhà kiên cố và tách thửa thuận hơn. Ngược lại, nhóm đất rừng sản xuất ký hiệu RSX thì diện tích lớn, giá mềm, hợp với trồng rừng kinh tế hoặc giữ dài hạn, nhưng bạn phải đọc kỹ thời hạn giao đất và quy hoạch ba loại rừng trước khi xuống tiền.
Để so đúng giá giữa các loại, bạn mở bảng giá đất Đắk Nông — Lâm Đồng quy đổi theo sào và theo ha, mỗi loại hình đất rẫy, farm và thổ cư có một dòng riêng. Nếu bạn phân vân đất CLN có lên được thổ cư hay không, đọc thêm bài đất CLN có lên được thổ cư không rồi hãy gọi cho chủ đất, lúc đó bạn hỏi đúng chỗ cần hỏi.